Göz duşu bakım planı; ekipmanın acil durumda erişilebilir, temiz ve çalışır durumda olmasını doğrulayan düzenli kontrollerden oluşur. Kontrol sıklığı; üretici talimatı, işyeri prosedürü, risk değerlendirmesi ve projede esas alınan standarda göre belirlenmeli ve kayıt altına alınmalıdır.
Göz duşu bakımında hangi noktalar kontrol edilir?
| Kontrol alanı | Kontrolün amacı |
|---|---|
| Erişim ve işaretleme | İstasyona giden yolun açık, görünür ve engelsiz olduğunu doğrulamak |
| Aktivasyon mekanizması | Kol, pedal veya vananın kolayca çalıştığını ve açık konumda kaldığını kontrol etmek |
| Akış ve başlıklar | Akışın iki göze uygun dağıldığını, başlıkların temiz ve tıkanmamış olduğunu gözlemlemek |
| Su hattı ve drenaj | Sızıntı, korozyon, donma, aşırı sıcaklık ve drenaj sorunlarını belirlemek |
| Portatif üniteler | Dolum seviyesi, sıvı yenileme tarihi, mühür, saklama koşulu ve kapasiteyi kontrol etmek |
| Kayıt ve eğitim | Kontrol tarihini, sonucu, düzeltici faaliyeti ve sorumlu kişiyi izlemek |
Periyodik kontrol planı nasıl hazırlanır?
Rutin erişim kontrolü
Çalışma alanındaki değişiklikler istasyona erişimi etkileyebilir. Malzeme, palet, kapı, araç, geçici iş ekipmanı veya yeni bir proses istasyonun önünü kapatmamalıdır. İşaretleme ve aydınlatma görünür kalmalıdır.
Aktivasyon ve akış kontrolü
Bağlantılı sistemlerin aktivasyon sıklığı ve test süresi, üretici talimatı ile projede esas alınan standarda göre belirlenmelidir. Kontrol sırasında vana, kol veya pedalın çalışması; başlık korumaları, akış, temizlik, su hattı ve drenaj gözlemlenir. Uygunsuzluk varsa ekipman kullanılabilir olarak işaretlenmemeli ve düzeltici faaliyet geciktirilmemelidir.
Ayrıntılı teknik inceleme
Akış ve sıcaklık ölçümü, borulama, bağlantı elemanları, korozyon, donmaya karşı koruma, drenaj ve kurulum ölçülerini kapsayan ayrıntılı kontroller yetkin personel tarafından yapılmalıdır. Kullanılan kontrol listesi modele ve kurulum tipine uygun olmalıdır.
Portatif göz duşlarında bakım
Portatif göz duşlarında yalnız dış görünüşü kontrol etmek yeterli değildir. Üretici talimatına göre dolum sıvısı, kapasite, kapak ve mühürler, hortum veya başlık, basınç göstergesi varsa gösterge değeri, saklama sıcaklığı ve yenileme tarihi izlenmelidir. Yenileme işlemi kayıt altına alınmalı; uygun olmayan sıvı veya parça kullanılmamalıdır.
Göz duşu kontrol kaydında bulunması gereken bilgiler
- İstasyonun kodu ve bulunduğu alan
- Kontrol tarihi ve kontrolü yapan kişi
- Erişim, işaretleme ve aydınlatma sonucu
- Aktivasyon, akış, temizlik ve drenaj sonucu
- Portatif ünitelerde dolum ve yenileme bilgisi
- Tespit edilen uygunsuzluk ve düzeltici faaliyet
- Ekipmanın yeniden kullanıma uygun olduğunun doğrulanması
Bakım sırasında sık yapılan hatalar
- Kontrolün yapılıp kayıt altına alınmaması
- İstasyon önünün geçici malzemelerle kapatılması
- Başlık korumalarının kayıp veya kirli bırakılması
- Portatif ünitenin dolum ve yenileme tarihinin izlenmemesi
- Donma veya aşırı sıcaklık riskinin göz ardı edilmesi
- Modelin teknik kılavuzu görülmeden genel bir kontrol listesinin uygulanması
Bakım, eğitim ve risk değerlendirmesi birlikte yürütülmelidir
Çalışanlar göz duşunun yerini ve nasıl etkinleştirileceğini bilmelidir. Bakım kaydı, acil durum tatbikatı ve risk değerlendirmesi birbirinden ayrı belgeler olarak kalmamalı; sahadaki değişiklikler tümüne yansıtılmalıdır. Yeni kimyasal, yeni proses veya yerleşim değişikliği olduğunda göz duşu ihtiyacı ve konumu yeniden değerlendirilmelidir.
Ürün seçenekleri için acil göz duşu sistemlerini, ekipmanın amacı ve seçim ölçütleri için Göz Duşu Nedir? rehberini inceleyebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Göz duşu ne sıklıkla kontrol edilmelidir?
Sıklık; ekipmanın tipi, üretici talimatı, işyeri prosedürü ve projede esas alınan standarda göre belirlenmelidir. Rutin erişim kontrolleri ile aktivasyon ve ayrıntılı teknik kontroller ayrı periyotlarda planlanabilir.
Kontrolü kim yapmalıdır?
Rutin kontrol için sorumlu kişiler açıkça atanmalı; ölçüm, onarım ve uygunluk değerlendirmesi gerektiren teknik işlemler yetkin personel tarafından yürütülmelidir.
Arızalı göz duşu nasıl yönetilmelidir?
Uygunsuzluk kayıt altına alınmalı, kullanıcılar bilgilendirilmeli ve risk değerlendirmesine göre güvenli geçici tedbir oluşturulmalıdır. Onarım sonrası ekipmanın kullanıma hazır olduğu doğrulanmadan kayıt kapatılmamalıdır.
Uluslararası teknik referans olarak ISEA’nın acil göz ve vücut duşu standardı kaynağı incelenebilir. Türkiye’deki uygulamalarda yürürlükteki mevzuat, proje şartnamesi ve modele ait güncel belgeler ayrıca doğrulanmalıdır.
Son teknik içerik gözden geçirme tarihi: 6 Eylül 2026.